Hernando Caldeiro cóntanos que o protagonismo das flores na celebración do Corpus Christi vén de moitos anos atrás cando veciños e veciñas botaban pétalos de flores, espadanas, plantas de anís… na procesión. E foi despois, hai uns 27 anos, cando se empezaron a facer alfombras florais en Sarria.
Os primeiros deseños eran obra de Violeta Bernardo, unha coñecida artista de Sarria. “Encargouse entre o ano 1996 e o 2011”, di Hernando lembrando ademais que a partir dese ano empezou el.
Dinos Caldeiro que non ten ningunha formación artística e recoñece que moito do seu saber facer nos deseños de alfombras débello a ela. Foi a súa profesora de debuxo e de actividades artísticas extraescolares, pero ademais foi axudante dela durante 4 ou 5 anos, cando era cativo.
Tras uns anos fóra, volveu a Sarria e no 2011 os organizadores, a Confraría do Santo Enterro e a Confraría da Soidade propuxéronlle encargarse el dos deseños florais para o Corpus. “Contactei con Violeta para informala e animoume. Ao final dixen que si, que podía preparar os debuxos”, comenta Hernando. Ese ano saíu todo ben, felicitouno moita xente e pedíronlle que seguira. Lembra que ese ano, o seu primeiro como responsable dos deseños, fixérase unha alfombra cuns anxos e outra conmemorativa dos 25 anos da fundación da Confraría do Santo Enterro.
Dende ese 2011 só deixou de deseñar no ano 2018, ano no que pediu descansar e desconectar. As alfombras fanse na Rúa Maior, da Igrexa de San Salvador ata a Igrexa de Santa Mariña, uns 200 metros de lonxitude, e tamén se realizan 2 tapices diante de cada unha delas. Trátase, pois, dun traballo altruísta e moi intenso, tendo en conta ademais que no caso de Sarria a responsabilidade do deseño viña recaendo nunha única persoa.
Chegamos ao 2019, ano no que Hernando retoma a súa responsabilidade de deseñador pero a condición de que houbese máis deseñadores. Cómpre dicir que dende o 2018 é o propio Concello de Sarria o promotor e as Confrarías participan como colaboradoras, co cal esta esixencia foi recibida e atendida polo propio goberno local.
O feito de haber outros creadores artísticos alixeirou o traballo e ao mesmo tempo fixo posible que se impliquen máis voluntarios que veñen ‘da man’ dos novos deseñadores.
A CELEBRACIÓN ARTÍSTICA FLORAL DENDE A PANDEMIA
“Houbo anos que choveu moito e houbo que volver poñer as alfombras, pero sempre se fixo”, lembra Hernando Caldeiro afirmando que a festividade non se suspendeu nunca dende os seus inicios no 1996.
O pasado ano, ano no que se declarou o estado de alarma por mor da pandemia, fíxose unha alfombra testemuñal na Praza da Constitución para conmemorar o 200 aniversario do Concello de Sarria.
Este ano tampouco haberá procesión do Corpus co cal non se ‘alfombrará’ todo o percorrido habitual. Daquela, decidiron facer –como no 2020–, unha alfombra testemuñal na zona do Xulgado, onde a Igrexa de San Salvador. Xunto con Caldeiro estará outro deseñador –a súa primeira participación foi no 2019– Marcos Martínez Parga. A alfombra irá dedicada ao Ano Santo, terá un tamaño de 30 metros de longo por 10 de ancho e o motivo será a Cruz do Apóstolo.
O deseño está xa sobre o papel e esta semana están preparando as flores e resto de material na Feculera. Aquí están acudindo voluntarias e voluntarios para cortar mirto e tulla, tinguir serríns e virutas… Este material derivado da madeira é imprescindible para cubrir a escaseza de pétalos de flores, carencia maior ou menor dependendo da época do ano na que caia o Corpus e do tipo de cor que se necesite. “Este ano teremos, por exemplo, moita rosa e flores de xesta”, comenta Hernando.
O noso entrevistado quere, neste punto, facer chegar unha mensaxe de agradecemento a carpinteiros e floristas de Sarria, dous colectivos profesionais que axudan moito con doazóns para facer posibles as elaboracións.
Respecto aos traballos para este ano, durante o venres e o sábado pola mañá reunirase todo o material e as flores necesarias para confeccionar a alfombra e xa se plasma tamén o debuxo na rúa en cuestión o mesmo sábado. Este mesmo día, pero pola tarde, empezarase a confeccionar, momento no que Hernando e Marcos coordinarán os traballos dos voluntarios e das voluntarias para dar rematado o manto floral antes da misa do domingo. “Houbo anos que se remataron os traballos ás 5 da mañá”, lembra Hernando.
SARRIA, PROTAGONISTA NOUTROS PROXECTOS DE ARTE EFÉMERA
A fin de semana seguinte ao Corpus, Sarria recibirá a visita da Asociación de Alfombristas de Ponteareas para realizar un manto floral dentro do proxecto “Alfombras para o Camiño”, un proxecto subvencionado polo Xacobeo 2021 e que consiste na elaboración de alfombras en distintas vilas por onde pasa o Camiño de Santiago. Os promotores da iniciativa traen o material e xente pero piden colaboración dos sarriaos e sarriás para botar unha man.
E non queda aquí a cousa, haberá máis alfombras florais en Sarria en xullo.
Sarria está irmandada con outras cidades e vilas onde tamén se fan alfombras florais e non só no Corpus, circunstancia que fai posible a súa participación nun proxecto mundial de elaboración de mantos florais co gallo do Xacobeo 2021.
A Comisión Xestora de Entidades Alfombristas do Camiño de Santiago é a promotora da idea que, baixo o título de “Alfombra Mundial do Xacobeo”, implica que cada localidade participante –Sarria é unha delas– deberá elaborar unha alfombra entre os días 24 e 25 de xullo e colocala nalgún lugar estratéxico. O deseño, escollido entre 60 propostas, será único para todos os participantes e foi realizado por Miguel Ángel Laguna Villalobos.
