O 10 de abril de 2017, a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia iniciou o expediente de declaración da Cova Eirós como Ben de Interese Cultural (BIC). A resolución establecía un prazo de 2 anos para a súa resolución definitiva, prazo que se cumple o vindeiro 10 de abril.
A estas alturas, ADEGA di descoñecer se o departamento de Cultura acolleu as achegas ao expediente presentadas pola asociación ecoloxista o pasado 2 de xuño de 2017. ADEGA reclamaba o estudo e protección doutras covas do mesmo conxunto arqueolóxico, aumentar a 200 metros a área de protección integral do xacemento e a restauración do teito vexetal orixinal da cova.
A Asociación quere que se determinen medidas de cautela que eviten o deterioro da cova e que favorezan a recuperación e protección dos seus valores ambientais, arqueolóxicos, paleontolóxicos, patrimoniais e artísticos. Lembran, ademais, que a “normativa vixente obriga á administración pública a conferirlle a Cova Eirós de forma automática o rango de BIC por conter no seu interior gravados e pinturas rupestres”.
ADEGA teme que a Xunta faga primar os intereses da canteira e deixe caducar o prazo de resolución de BIC, o que condenaría ó xacemento a permanecer durante outros dous anos sen a protección como ben de interese cultural, xa que a lei impide que antes de dous anos se incoe un novo procedemento BIC, unha vez teña caducado o primeiro.
Anuncian desde ADEGA, que no caso de que a Xunta deixe expirar o prazo para a declaración definitiva, adoptarán as medidas legais que sexan necesarias para facer efectiva a protección da Cova Eirós como BIC e non descarta, recorrer aos xulgados do penal para dirimir presuntas responsabilidades na deixazón de funcións públicas ou contra o patrimonio cultural.
A Cova de Eirós
A cova atópase en Cancelo, Concello de Triacastela, Provincia de Lugo. A entrada á cavidade está ubicada na ladeira NNW do Monte Penedo de Serra de Ouribio, a 780 metros de altitude.
Segundo se recolle en paleoantropologiahoy.blogspot.com, a cavidade ten unha lonxitude de 104 m. cunha entrada de 2 m. de altura e 3,5 m. de ancho. Despois dos primeiros 7 metros comeza unha gateira de 15 metros de lonxitude, para posteriormente entrar á Sala Principal ou do Mamut, de 15 metros de lonxitude. A cova continúa por un pasillo que conduce á Primera Galería, Sala dos Sacos e Segunda Galería.
Segundo ADEGA, no interior e na contorna da Cova gárdanse as pegadas da humanidade primixenia, con restos de lumes de máis de 180.000 anos e pinturas rupestres datadas en máis de 9.000 anos, sendo a primeira cova de Galiza na que se atoparon manifestacións rupestres. Por ela pasaron os humanos do Neandertal e os primeiros Cromagnon da Península Ibérica, sendo utilizada case sen interrupción ata os anos 50 do século pasado, e gardando incluso restos pictóricos da Idade Media (s. XII).
ADEGA vén de saber da existencia doutras 10 covas que se atopan nos terreos propiedade da canteira Cementos Cosmos e na área delimitada do BIC, das que 7 estarían dentro do perímetro de protección integral. ADEGA xa solicitou á Consellaría de Cultura que procurase o inventario e catalogación destas novas cavidades, así como a súa protección dentro do BIC.
