Tecendo Memorias naceu coa intención de recuperar, a través da reminiscencia, a memoria das persoas que habitan o territorio e crear espazos nos que poder recordar, conversar e reconstruír colectivamente o relato local. Ao longo do proxecto desenvolvéronse tres experiencias diferentes, adaptadas aos intereses e ás memorias de cada grupo.
Nun dos procesos recuperouse a memoria da aldea da Toca ligada a un pasado marcado pola dedicación á siderurxia de ferro, estreitamente vinculada á historia e á paisaxe do territorio, dando lugar á creación dun roteiro que dende o pasado xullo forma parte do programa de dinamización local do territorio. Noutro, a memoria das participantes cruzouse coa mirada das novas xeracións a través dun encontro entre persoas maiores e escolares, no que as crianzas se converteron en entrevistadoras para coñecer de primeira man as historias e experiencias das participantes. O terceiro proceso, desenvolvido na Ermida, centrouse na memoria vinculada á alimentación e á cociña, dando lugar á recollida de receitas vencelladas ao característico e singular patrimonio gastronómica da zona e dando lugar a un informe no que se plasman todos estes saberes recollidos nas sesións.
A diversidade dos resultados pon de manifesto que a memoria dun territorio non se limita a un único relato nin a un único formato. Está nas receitas, nos oficios, nas formas de traballar a terra, nas ferramentas, nas palabras, nas festas, nos camiños, nas relacións comunitarias e nos coñecementos transmitidos de xeración en xeración.
Cara a un proceso continuado
O encontro deste venres pretende ser tamén un espazo para dar un paso máis alá de Tecendo Memorias e abrir unha reflexión colectiva sobre a necesidade de establecer un proxecto continuado de recuperación, documentación e transmisión da memoria oral e do patrimonio cultural inmaterial do territorio.
A proposta parte da idea de que existen no Courel numerosos saberes populares que permanecen vivos nas persoas que os aprenderon e practicaron ao longo das súas vidas, pero que corren o risco de desaparecer se non se crean espazos para escoitalos, documentalos e transmitilos ás novas xeracións.
Neste sentido, o encontro pretende poñer sobre a mesa a posibilidade de que o Xeoparque Montañas do Courel impulse unha liña estable de traballo arredor da memoria viva do territorio, que permita identificar persoas portadoras de saberes, recoller as súas voces e experiencias e crear diferentes formas de devolución e transmisión á comunidade.
A intención non é limitar este futuro proxecto á elaboración dunha publicación, senón construír un arquivo vivo e dinámico dos saberes do Courel, que poida dar lugar a entrevistas, fotografías, gravacións de audio, publicacións, roteiros, materiais educativos, mapas de saberes ou outros formatos que permitan manter esta memoria accesible e en circulación.“Tecendo Memorias permitiunos comprobar que cando se xeran espazos para lembrar e conversar aparecen coñecementos e historias que forman parte do patrimonio do territorio e que non están recollidos en ningún arquivo. O que queremos agora é preguntarnos como podemos seguir escoitando esas voces e facer que estes saberes continúen vivos“, Paula Carrera, Educadora Social e coordinadora do proxecto Tecendo Memorias.
O proxecto, impulsado dende o concello contou ademais co financiamento da Área de Cultura de Vicepresidencia da Deputación de Lugo.
